شدت روشنایی چیست ؟

میزان شار نوری منتشر شده از یک منبع روشنایی بر واحد سطح را شدت روشنایی گویند و آن را با نماد E  نشان می دهند . واحد شدت روشنایی در یکای اس آی لوکس ( lx ) است  و در دیگر دستگاه های استاندارد با فُت ( Phot )  بیان می شود که معادل 10000 لوکس است . درواقع شدت روشنایی همان مقدار نوری است که به واحد سطح می رسد . چنانچه مساحت مورد بررسی برای شدت روشنایی، نسبت به منبع نوری بینهایت نباشد؛ یعنی منبع روشنایی نسبت به سطح آنقدر ناچیز نباشد که بتوان آن را نادیده گرفت ( مانند یک ال ای دی کوچک نسبت به زمین فوتبال ) و برعکس منبع روشنایی نسبت به سطح بی نهایت بزرگ نباشد ؛ یعنی سطح آنقدر کوچک نباشد  که بتوان آن را نادیده گرفت ( مانند تابش پروژکتور بر سطح یک سوزن ) ؛ در این صورت می توان شدت روشنایی را با مقدار متوسط آن برابر فرض نمود .

روش محاسبه شدت روشنایی

فرمول شدت روشنایی به این صورت است :  E = dΦ / dA  که در آن E   برابر شدت روشنایی ،  dΦ آهنگ  شار نوری و dA آهنگ تغییر سطح است که در واقع شدت روشنایی دقیق همین فرمول است که در عمل محاسبه ی آن مشکل است .

هنگامی که منبع روشنایی و مساحت سطح نسبت به یکدیگر بی نهایت نباشند ، می توان فرمول زیر را به جای فرمول اول جایگزین کرد که قابل محاسبه است :   E = Φ / A  که در آن E  شدت روشنایی است بر حسب لوکس ، A  مساحت سطح است بر حسب متر مربع و Φ شار نوری است بر حسب لومن .

برای بدست آوردن میزان شدت روشنایی یک محیط در عمل ، از دستگاهی به نام لوکس متر استفاده می شود . در زیر تصویر دو نمونه لوکس متر آورده شده است .

 

اهمیت و کاربرد شدت روشنایی متوسط  در نورپردازی

همانطور که گفته شد ، هنگامی که منبع نوری و مساحت سطح مورد بررسی ، هیچ کدام نسبت به هم بی نهایت نباشند ، می توان به جای شدت روشنایی از شدت روشنایی متوسط استفاده نمود.

د . شدت روشنایی متوسط را نمی توان به سادگی بر اساس فرمول آن به صورت دقیق بدست آورد اما درواقع همان چیزی است که در نورپردازی ، به صورت عملی و واقعی اندازه گیری شده و کاربرد دارد .  برای بدست آوردن میزان روشنایی مناسب برای یک محیط ، چیزی که اهمیت دارد متوسط شدت روشنایی در کل محیط است نه فقط یک سطح خاص از محیط . بنابراین چیزی که در عمل مورد محاسبه قرار می گیرد شدت روشنایی متوسط است ولی نه با فرمول بلکه برای بدست آوردن شدت روشنایی یک مکان ، با استفاده از دستگاه لوکس متر ، میزان روشنایی سطوح مختلف فضای مورد بررسی را محاسبه می کنند و سپس میانگین داده های دریافتی را به عنوان شدت روشنایی متوسط محیط در نظر می گیرند . با دانستن شدت روشنایی مورد نیاز برای هر مکان بر اساس کاربری آن و سپس اندازه گیری میزان شدت روشنایی فضا ، می توان منابع روشنایی مورد نیاز برای فضا را انتخاب و تهیه کرد .

مقادیر پیشنهادی شدت روشنایی برای هر مکان توسط استاندارد: 

                                      جدول شدت روشنایی مورد نیاز
         نوع محیط              مکان شدت روشنایی متوسط بر حسب لوکس
کاری – اداری اتاق کپی 300
اتاق تایپ 500
اتاق مطالعه 500
اتاق کار با کامپیوتر 500
سالن کنفرانس و اتاق ملاقات 500
میز پذیرش 300
آرشیو 200
مشاعات عمومی سالن ورودی 100
اتاق نگهبانی 200
سالن انتظار 200
باجه دریافت و پرداخت 300
دفاتر طراحی اتاق طراحی 500
اتاق طراحی هنری 750
اتاق طراحی فنی 750
محوطه های ارتباطی مسیر ارتباظی خودرو ها 20
مسیر ارتباطی افراد 100
مسیر ارتباطی خودرو ها و افراد 150
راه پله ، پله برقی 150
سالن غذاخوری 200
سرویس بهداشتی 100
رختکن 200
اتاق کمک های اولیه 500
تلفنخانه 500
انبار 100

مجله ی لوکس لایت